28/2/2023

Όταν ξύπνησα το επόμενο πρωί έμεινα στο κρεβάτι. Χαζολογώντας στο κινητό μου έπεσα πάνω στην παρακάτω είδηση: σύγκρουση δύο τρένων, το ένα ήταν εμπορικό και το άλλο επιβατικό. Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτό που διάβαζα. Πετάχτηκα από το κρεβάτι και πήγα στην κρεβατοκάμαρα της μητέρας μου για να δω αν υπάρχει κάτι νεότερο σε σχέση με θύματα. Ακόμα ήταν νωρίς για καταμέτρηση θυμάτων, αλλά το μόνο σίγουρο ήταν ότι τα πράγματα ήταν άσχημα.

Έμεινα λίγη ώρα κολλημένη στην τηλεόραση, θέλοντας να πείσω τον εαυτό μου ότι όλο αυτό είναι ένας εφιάλτης και δεν έχει συμβεί. Κάθε μέρα ανέβαινε ο αριθμός των θυμάτων και των αγνοουμένων. Όλο μου το είναι ήταν γεμάτο με θυμό και λύπη. Τις πρώτες μέρες στις ειδήσεις έλεγαν ότι, αν αυτό συνέβαινε λίγα μέτρα πιο μετά μέσα στο τούνελ, δεν θα υπήρχε ελπίδα για τίποτα. Δεν ξέρω αν προσπαθούσαν να πουν ότι δεν συνέβη το χειρότερο σενάριο, αλλά εγώ έβλεπα το χειρότερο να εξελίσσεται καθημερινά μπροστά στα μάτια μου.

Ας το δούμε λίγο λογικά. Υπάρχουν τέσσερις τρόποι για να πας Αθήνα. Θα σας αποκλείσω τους δύο με λογικά επιχειρήματα. Πρώτα το αεροπλάνο: το πιο σύντομο σε διαδρομή, αλλά το πιο ακριβό. Χρειάζεται να πω ότι η τσέπη ενός ανθρώπου δεν μπορεί εύκολα να δώσει 200€ για ένα εισιτήριο, από τη στιγμή που μπορεί να μετακινηθεί και αλλιώς; Το αμάξι είναι εύκολο – ο περισσότερος κόσμος έχει ένα αυτοκίνητο –, αλλά πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ή δεν έχουν τα χρήματα για τόσο μεγάλο όγκο καυσίμων. Επιπλέον, το ταξίδι με το αυτοκίνητο είναι αρκετά κουραστικό.

Συμπερασματικά, ένας άνθρωπος, πόσο μάλλον ένας φοιτητής που θέλει να μετακινηθεί από Αθήνα Θεσσαλονίκη, έχει ως επιλογές το τρένο και τα ΚΤΕΛ, που και τα δύο έχουν πάνω κάτω την ίδια τιμή και κάνουν την ίδια ώρα. Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή του τρένου προσφέρει μια πιο ευχάριστη και άνετη διαδρομή.

Αναφέρομαι στους φοιτητές γιατί ήταν πολλοί από αυτούς σε αυτό που συνέβη. Πολλοί φοιτητές εκείνη την περίοδο δεν είχαν σχολή και το εκμεταλλεύτηκαν είτε για να πάνε μια εκδρομή είτε για να πάνε στις οικογένειές τους. Άσχετα που στο γυρισμό δεν έφτασαν ποτέ σπίτι. Αυτό το μήνυμα που παιζόταν παντού εκείνη την περίοδο, το θυμάστε; «Πάρε με όταν φτάσεις». Νομίζω πως όλοι μας έχουμε πει στους γονείς μας «εντάξει, μην ανησυχείς, όλα καλά, θα σου στείλω όταν φτάσω» ή «σταμάτα να με πρήζεις». Πολλές φορές είναι αυτό το μήνυμα που τους ανακουφίζει.

Θέλω να θυμίσω μια ακόμη φράση που ακουγόταν εκείνη την περίοδο και με κάνει έξαλλη και μόνο που το γράφω. Δεν ξέρω τι να πιστέψω, αλλά σε αυτή τη χώρα η πιθανότητα να έχει ακουστεί είναι μεγάλη. Λίγο προτού φύγει το τρένο από τον σταθμό όπου βρισκόταν, ακούστηκε στην ενδοεπικοινωνία: «πάμε και όπου βγει». Συγγνώμη, τι σημαίνει αυτό; Κάτι δεν πάει καλά και εσύ ξεκινάς τη διαδρομή σου; Πώς; Γιατί; Κουβαλάς ζωές – παιδιά, φοιτητές, ενήλικες, άτομα τρίτης ηλικίας και γενικά ανθρώπους.

Όταν προσπαθούσαν να δικαιολογήσουν ή να καταλάβουν πώς συνέβη αυτό, είχε βγει στην επιφάνεια ότι τα λαμπάκια στον πίνακα δεν δούλευαν σωστά, πως κάποια από αυτά δεν άναβαν καν και δεν έβλεπαν ότι υπήρχε τρένο στην ίδια γραμμή με το επιβατικό. Λαμπάκια; Δεν δούλευε ο πίνακας που ελέγχει πού βρίσκεται το κάθε τρένο και παρ’ όλα αυτά πραγματοποιούνται δρομολόγια; Η ερώτηση πάλι είναι το «γιατί». Αν και σε αυτή τη χώρα είναι προφανές, έτσι δεν είναι; Να απαντήσω μήπως; Είναι τα χρήματα – όχι η ασφάλεια και η ανθρώπινη ζωή.

Θυμάμαι να πηγαίνω στο κολέγιο και να νιώθω ότι είναι άδικο που ζω εγώ και τόσα νέα παιδιά έχουν φύγει. Τόσοι άνθρωποι έφυγαν τόσο άδικα. Τα ερωτήματα του «πώς» και του «γιατί» έπαιζαν ξανά και ξανά χωρίς να μπορούν να δοθούν απαντήσεις. Χτυπούσαν τα καμπανάκια μέσα στο κεφάλι μου: πόσο δίπλα μου συνέβη αυτό, πόσο κοντά μου. Σε αυτή τη θέση θα μπορούσα να είμαι εγώ, θα μπορούσαν να είναι άτομα που αγαπάω.

Μόλις έναν μήνα πριν ταξίδευε η κολλητή μου με αυτό το τρένο και βρισκόταν στο πρώτο βαγόνι. Πόσο κοντά μας συνέβη και ποιες ήταν οι πιθανότητες να συμβεί και σε εμάς; Τελικά ζούμε σε αυτή τη χώρα από θαύμα; Ή απλώς καταφέρνουμε να επιβιώσουμε λες και είμαστε σε βιντεοπαιχνίδι;

Νομίζω προσέξατε ότι πουθενά σε όλο το κείμενο δεν ανέφερα τις φράσεις «δυστύχημα» ή «ατύχημα». Όταν συνέβη έλεγα «δυστύχημα», ενώ έναν χρόνο μετά, όπου δεν περνάει βδομάδα που δεν σκέφτομαι τα θύματα και τις οικογένειές τους, τα ερωτήματα «πώς συνέβη αυτό;», «ποιος ευθύνεται;», «γιατί δεν παίρνει κανείς την ευθύνη;» και «πού είναι οι υπεύθυνοι;» είναι συνέχεια στο κεφάλι μου. Πλέον λέω «δολοφονία». Πώς βάζεις ένα τρένο σε λειτουργία όταν δεν λειτουργεί το πιο βασικό σου σύστημα; Να μη μιλήσω για όλα τα υπόλοιπα.

Πριν από περίπου έναν μήνα βρέθηκα στην Αθήνα και καθώς κατέβαινα με το ΚΤΕΛ είχα στο μυαλό μου ότι δεν ήθελα να κοιτάξω από το παράθυρο, γιατί δεν ήθελα να δω το σημείο που συνέβη. Ήξερα ότι θα σφιχτεί η καρδιά μου στην καλύτερη περίπτωση. Άθελά μου το είδα. Εκείνη την ώρα άκουγα έντονη μουσική στα ακουστικά, έκλεισα τα μάτια και έσφιξα όλο μου το σώμα για να καταπιώ αυτό που μόλις αντίκρισα.

Όσο βρισκόμουν στην Αθήνα χρειάστηκε να πάω μέχρι το Μαρούσι. Θα ακουστεί χαζό, αλλά το να βρίσκομαι πάνω στο τρόλεϊ, το οποίο κινείται σε ράγες με ταχύτητα φωτός, με έκανε να νιώσω έναν κόμπο στο στομάχι μου.

Λυπάμαι για όλες τις ζωές που χάθηκαν, για όλους τους ανθρώπους που απλά κόπηκε το νήμα της ζωής τους μέσα σε μια στιγμή. Λίγους μήνες πριν τα Τέμπη, εργάτες που ήταν στα τρένα είχαν προειδοποιήσει για την κατάσταση που επικρατούσε και είχαν πει μάλιστα την εξής φράση: «δεν θα περιμένουμε να συμβεί το χειρότερο για να χύσουν κροκοδείλια δάκρυα». Δυστυχώς συνέβη, γιατί κάποιοι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους, γιατί δεν συντηρήθηκαν σωστά, γιατί δεν δόθηκαν τα χρήματα και γιατί κανείς δεν ασχολήθηκε με τις ανθρώπινες ζωές που κυκλοφορούν καθημερινά με το τρένο.

Κλείνοντας, θέλω να αναφέρω κάτι. Πιστεύω πως όλους μας έχει επηρεάσει με τον τρόπο του αυτό που συνέβη – όχι μόνο τα θύματα και οι οικογένειές τους, αλλά όλη τη χώρα. Δεν θα ξεχαστεί.